రామాయణము అయోధ్యకాండ -ఏబది ఎనిమిదవసర్గ

                        రామాయణము 

                 అయోధ్యకాండ -ఏబది ఎనిమిదవసర్గ 

 కొంతసేపటికి తేరుకున్న దశరధ మహారాజు శ్రీరాముని గురించి తెలుసుకొనుటకు సుమంత్రుడిని తనవద్దకు పిలిపించి "సుమంత్రా !అల్లారుముద్దుగా పెరిగిన నా గారాల కుమారుడు శ్రీరాముడు ఆ ఘోరారణ్యములో ఎక్కడ ఆసీనుడవుతున్నాడు . ఎక్కడ పరుండుతున్నాడు . ఏ ఆహారము తింటున్నాడు . అరణ్యములోకి వెళ్లునప్పుడు శ్రీరాముడు ఏమి చెప్పెను ? జనకుని ముద్దుల కూతురు సీత ఏమన్నది ?లక్ష్మణుడు ఏమనెను ?"అని అడిగెను . 

అప్పుడు సుమంత్రుడు "ప్రభూ !శ్రీరాముడు అరణ్యములో బండరాళ్ళమీద ఆసీనుడవుతున్నాడు . నేలపై తృణశయ్యపై నిద్రిస్తున్నాడు . శ్రీరాముడు నన్ను వీడి వెళ్లునప్పుడు మీకు సాష్టాంగ నమస్కారము చేశానని చెప్పమన్నాడు . తల్లులను కుశలమడమన్నాడు . భరతుడిని రాజ్యభారం జాగ్రత్తగా వహించి తల్లులను తండ్రిని జాగ్రత్తగా చూసుకొనమని చెప్పమన్నాడు . ఇంకనూ ధర్మబద్ధముగా నివసిస్తానన్నానని చెప్పు అని పలికెను . ఇక విదేహానందని ఏమి మాట్లాడక భర్తను చూచి కన్నీటిపర్యంతమయ్యెను . లక్ష్మణుడు మాత్రము మహారాజు తన మాటకు తిరుగులేదనా ఈ నిర్ణయము తీసుకొనెను . ఈ నిర్ణయము నేను అంగీకరింపను . ఇది అధర్మము . మహారాజు కైకేయి మోహములో పడి కన్నకొడుకుని అడవులపాలు చేసెను . ఇకనుండి రాముడే నాకు తండ్రి సమస్తము అని పలికెను . "

అని సుమంత్రుడు దశరధ మహారాజుతో చెప్పెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ ఏబదియెనిమిదవసర్గ సమాప్తము . 

                శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -ఏబదియేడవసర్గ

                             రామాయణము 

                        అయోధ్యకాండ -ఏబదియేడవసర్గ 

సీతారామలక్ష్మణులు గంగను దాటి వారు కనుమరుగయ్యేవరకు సుమంత్రుడు ,గుహుడు చూస్తూనే ఉండి ,వారు కనుమరుగయిన  పిదపవారిరువురు గుహుని ఇంటికి చేరి సీతారాంలక్ష్మణుల గురించి చర్చించుకొనిరి . సీతారామలక్ష్మణులు గంగను దాటుట ,భారద్వాజమాశ్రమాన్ని దర్శించుట ,పిదప చిత్రకూటము చేరుకొనుట మున్నగు విషయములన్నీ గుహుడు తన దూతల ద్వారా తెలుసుకొనెను . గుహుని ద్వారా ఆ సమాచారాన్ని సుమంత్రుడు తెలుసుకుని అయోధ్య కు తిరుగు ప్రయాణమయ్యెను . 

రాముడు లేక కాలి రధముతో వెళ్లిన తనను అయోధ్యావాసులు రాముడేడి అని అడిగితే ఏమి సమాధానము చెప్పగలను? అని తలచుకుని మిక్కిలి చింతించుచు 3 రోజులకు అయోధ్యకు చేరెను . రాముడు లేని అయోధ్య శూన్యములా కనిపించెను . శూన్యముగా వున్న రధమును చూసి ప్రజలు రాముడెక్కడ ?రాముడెక్కడ ?అని అడుగుతూ రధము వెంట పరుగులు తీయగా సుమంత్రుడు "నేను తనవెంట వస్తానన్నా వినకుండా అయోధ్యకు వెళ్ళు అని ఆ స్వామి పదేపదే చెప్పుటచే తప్పక నేను తిరిగి వచ్చాను . వారు గంగను దాటి ఆవలి తీరమునకు చేరిరి "అని చెప్పెను . 

సుమంత్రుడు మాటలు విన్న ప్రజలు మిక్కిలి దుఃఖితులై భోరుభోరున ఎడ్వసాగిరి . వారి ఆక్రన్దనలు విని తట్టుకోలేక సుమంత్రుడు వేగముగా రధమును నడిపి దశరధుని అంతః పురములో ప్రవేశించెను . అక్కడ కూడా అందరూ దీనవధనులై ఉండిరి . దశరధ మహారాజు మిక్కిలి కృంగిపోయి ఉండెను . సుమంత్రుడు ఆయనను చేరి జరిగిన వృత్తాన్తమును ఆయనకు వివరించెను . ఆ మాటలు విన్న దశరధుడు ఏడుస్తూ నేలపై పడి స్పృహ కోల్పోయెను . కౌశల్య మిగిలిన స్త్రీలతో కలసి దశరధుని లేపి పరుండబెట్టెను . కొంతసేపటికి తేరుకున్న దశరధుడు దుఃఖ భారంతో ఏమి మాట్లాడలేకపోయెను . అది చూసిన కౌశల్యా దేవి" మహారాజా !మీరు కైకేయి కోసము రాముని అడవులకు పంపారు . అతడు అక్కడ కష్టపడుతుంటాడు మీరు మీ ముద్దుల భార్యతో ఇక్కడ హాయిగా వుండండి . కనీసం రాముడు ఎలావున్నాడని అడగడానికి కూడా మీ నోరు రావడంలేదా ?కైకేయి అంటే మీకు భయము అనుకోవడానికి ఇక్కడ కైకేయి లేదుకదా . కనుక మీరు నిర్భయముగా సుమంత్రుడితో మాట్లాడవచ్చును . "

ఆ మాటలు విన్న దశరధుడు నేలపై పది ఏడవసాగెను . అది చూసిన అంతః పుర స్త్రీలు బిగ్గరగా ఎడ్వాసాగిరి . వారి ఏడ్పులు విని అయోధ్య ప్రజలుసైతం ఎడ్వాసాగిరి . ఆ విధముగా ఆ క్షణమున సమస్త అయోధ్య ఏడ్పులతో నిండిపోయెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ ఏబదియేడవసర్గ సమాప్తము . 

                శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

 

 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -ఏబదిఆరవసర్గ

                                          రామాయణము 

                                 అయోధ్యకాండ -ఏబదిఆరవసర్గ 

చక్కగా విశ్రమించిన తర్వాత సీతారాములు నిద్రలేచిరి . రాముడు లక్ష్మణుని నిద్రలేపేను . వారు మువ్వురు నిద్ర బడలిక తీర్చుకుని తిరిగి చిత్రకూట పర్వతము వైపు తమ ప్రయాణమును కొనసాగించిరి . ఆ దారి అత్యంత రామణీయముగా ఉండెను . మోదుగ చెట్లు విరబూసి తమ పూలను తామే మాలలుగా ధరించినట్లుగా వున్నవి చెట్లు కోసేవారు లేక పండ్లతో నిండి ఉండెను . ప్రతి చెట్టుకు తేనెతుట్టలు కలవు . 

సీతారామలక్ష్మణులు ఆవిధముగా ప్రకృతి దృశ్యములకు ముగ్దులవుతూ చిత్రకూటపర్వతము వద్దకు చేరుకొనిరి . ఆ పర్వత శోభను చూసి రాముడు పరమానందభరితుడయ్యాడు . అక్కడనే కల వాల్మీకి మహర్షి ఆశ్రమమునకు వెళ్లి ఆయనకు ప్రణామము చేసి తమను తాము పరిచయము చేసుకొనిరి . వాల్మీకి మహర్షి వారిని సాదరముగా ఆహ్వానించి అతిధి మర్యాదలు చేసెను . అక్కడ ఇంకను అనేకమంది మునుల ఆశ్రమములు కలవు . వాటికి దగ్గరలోనే ఎట్టయిన చిత్రకూటము మీద ఒక పర్ణశాలను నిర్మించమని రాముడు లక్ష్మణుని ఆదేశించెను . 

అన్నగారి ఆజ్ఞను అనుసరించి ఎండకు ,వానకు తట్టుకుని దృఢముగా నిలబడేలా ఒక దృఢమైన ,సుందరమైన పర్ణశాలను లక్ష్మణుడు నిర్మించెను . దానిని చూసిన రాముడు లక్ష్మణుని మెచ్చుకొనెను . రాముడు గృహాప్రేవేశమునకు విధ్యుక్తముగా చేయవలసిన హోమాది కార్యక్రమములను కావలిసిన వస్తువులను చెప్పి వాటిని తీసుకురమ్మని లక్ష్మణుని ఆదేశించెను . లక్ష్మణుడు అన్నగారు చెప్పిన వస్తువులను ఎంతో శ్రద్దా భక్తులతో సమకూర్చెను . అప్పుడు సీతారాములు విధ్యుక్తముగా చేయవలసిన హోమాది సకల కార్యక్రమములను త్రికరణ శుద్ధిగా ఆచరించి ఆ పర్ణశాలనందు ప్రవేశించిరి . 

ఎత్తయిన చెట్లతో ,ఏనుగుల గుంపులతో వివిధ రకాల పక్షులు ,మృగములు గుంపులు గుంపులుగా తిరుగుతున్న ,మందాకినీ నాదీ తీరమున కిలకిల పక్షులరావాలతో  పరమ రామణీయముగా ఉన్న ఆ చిత్రకూట పర్వతము మీద ఆ సీతారాములు హాయిగా విహరించుచు ఉండిరి . 

 రామాయణము అయోధ్యకాండ ఏబదిఆరవసర్గ సమాప్తము . 

                 శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు )తెలుగుపండితులు . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -నలుబదియైదవసర్గ

                                           రామాయణము 

                                           అయోధ్యకాండ -నలుబదియైదవసర్గ 

శత్రు సంహారకులైన రామలక్ష్మణులు భారద్వాజముని ఆశ్రమములో ఆ రాత్రి గడిపి మరునాడు ఉదయము ఆ మునికి వీడ్కోలు పలికి ఆయన చెప్పిన చిత్రకూటము వైపు తమ ప్రయాణము సాగించిరి . పుతృడిని సాగనంపు తండ్రి వలె భారద్వాజముని శ్రీరాముడిని  చాలా దూరము అనుసరించెను . ప్రయాణ మార్గమును వివరించెను . గంగా యమునా సంగమము నుండి దక్షిణముగా సాగి యమునా నదిని దాటి అక్కడ కల శ్యామము అను పేరు కల మర్రి చెట్టుకు సీతాదేవిని నమస్కరించి శుభాశీస్సులు పొందమనిచెప్పెను , ఇంకా ముందుకు వెళ్లవలిసిన మార్గమును వివరించెను . 

ఆ విధముగా మార్గమును వివరించి పెక్కు దూరము అనుసరించి ఆ భరద్వాజముని వెనుతిరుగుటకు ఆగెను శ్రీరాముడు ఆయనకు నమస్కరించి వీడ్కోలు పలికెను . ఆయన చెప్పిన మార్గములో ముందుకు వెళ్తూ యమునా నదిని దాటుటకు నావను తయారుచేసుకుని అందు సీతాదేవి వస్త్రాభరణములు ,తమ తట్ట ,గుణపాము మొదలగు వస్తువులను పెట్టుకుని యమునను దాటిరి . అక్కడ నుండి కొంత దూరము ప్రయాణము చేసిన పిమ్మట నల్లని వర్ణము కల మఱ్ఱిచెట్టు కనిపించెను . సీతాదేవి దానికి ప్రదక్షిణ నమస్కారములు చేసెను . 

పిమ్మట ముందుకు సాగిరి అక్కడి ప్రక్రుతి పరమ రామణీయముగా వున్నది . అక్కడ తనకు కొత్తగా అందముగా కనిపించిన పూలను ,తీగలను సీత కోరుతుండగా రాముడు వాటిని తెచ్చిస్తూ ఉండెను . అలా ముందుకు సాగుతూ యమునా నాదీ తీరములో కందమూలాదులను భుజించి సమతల ప్రదేశములో నిద్రించెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ నలుబది అయిదవసర్గ సమాప్తము . 

                    శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -ఏబదినాలుగవసర్గ

                                     రామాయణము 

                                  అయోధ్యకాండ -ఏబదినాలుగవసర్గ 

సీతారామలక్ష్మణులు ఆ వృక్ష సమీపమున ప్రశాంతముగా విశ్రాంతి తీసుకొనిరి . ప్రాతః కాలమున బయలుదేరి గంగా యమునా నదుల తీరమున కల ప్రయాగ దగ్గరలోని భారద్వాజముని ఆశ్రమము వైపు నడవసాగిరి . మధ్యాహ్న సమయము వరకు నడవగా ఆశ్రమము చేరువకు చేరుకొనిరి . ఆశ్రమము వద్దకు వెళ్లి అనుమతి పొంది పర్ణశాలలో ప్రవేశించి మునికి నమస్కారము చేసిరి . 

పిమ్మట తమను తాము పరిచయము చేసుకొనిరి . భారద్వాజముని వారిని ఆశ్రమములోకి సాదరముగా ఆహ్వానించి వారికి అతిధి మర్యాదలు చేసిరి . శ్రీరాముడు భారద్వాజ మునితో" జనావాసమునకు దగ్గరగా ఉంటే వారు నిరంతరము దర్శనమునకు వచ్చెదరు . కావున జనములకు దూరముగా ప్రశాంత వనవాసము చేయగోరుతున్నాను . కావున అటువంటి ప్రదేశము ఏదేని ఉంటే తెలుపుడు "అని పలికెను . 

అపుడు ఆ ముని "రఘుకుల తిలకా !ఇక్కడికి దగ్గరలో చిత్రకూట పర్వతము అనే పర్వతము కలదు . అక్కడ వివిధ  జలపాతములు ,కోకిలస్వరములు ,జింకల గుంపులు ,మదగజములతో మిక్కిలి రమణీయముగా ఉండును . అది మీకు శ్రేయస్కరము ". అని పలికెను . సుఖముగా పెరిగిన సీతారాములు బడలిక చేత ఆరోజు రాత్రి భారద్వాజాశ్రములో విశ్రమించిరి . ప్రాతః కాలమున లేచి భారద్వాజముని చెప్పిన చిత్రకూట పర్వతము చేరుటకు సన్నద్దులయ్యిరి . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ ఏబదినాలుగవసర్గ సమాప్తము . 

            శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు )తెలుగు పండితులు . 

. 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -ఏబది మూడవసర్గ

                                      రామాయణము 

                                  అయోధ్యకాండ -ఏబది మూడవసర్గ 

 శ్రీ రాముడు ఆ విధముగా కంద మూలాదులను భుజించి ,లక్ష్మణుడితో "లక్ష్మణా !మనము శయనించుటకు కావలిసిన శయ్యను ఇన్నాళ్లు సుమంత్రుడు సిద్దము చేసెను . ఇక నుండి మనమే మనకు కావసిన శయ్య మొదలగు వసతులను ఏర్పాటుచేసుకొనవలెను . అంతే కాక మన రక్షణ భాద్యత కూడా మనమే జాగరూపులమై వహించవలెను . ముఖ్యముగా సుకుమారి అయినసీతాదేవిని అప్రమత్తముగా కాపాడుకోవలెను . ప్రస్తుతము గడ్డి మొదలయినవాటితో శయ్యను ఏర్పాటు చేసుకొనెదము "అని పలికెను . 

తిరిగి అయోధ్యలోని పరిస్థితులను ,తాళులను ,దశరథ మహారాజును తలుచుకుని మిక్కిలి వ్యాకులచిత్తుడై ఇలా పలికెను . "లక్ష్మణా !మన తండ్రి దశరధుడు శయ్యపై ఎంతో బాధపడుతూ ఉండి వుంటారు . ఆ కైకేయి భరతుడి కోసం రాజుగారిని బతకనివ్వదేమో ?తలుచుకుంటేనే నాకు మనసు నిలవడంలేదు . మా మాత కౌశల్య ఎంతో  స్వభావురాలు . ఆమెను కావాలని ఆ కైక అందరి ముందు అవమానిస్తూ వుంది ఉండచ్చు . ఆ అవమానము లన్నీ భరిస్తూ ఆవిడ ఎలా బతకగలదో నాకు అర్ధము కావడంలేదు . ఇక సుమిత్రామాత కూడా మాతల్లి వలె నెమ్మదస్తురాలు . ఆమె ,నీవు నాకు మాతల్లికి సహాయముగా ఉన్న కారణముగా ఆమెను కూడా తన అధికారంతో ,సూటిపోటి మాటలతో గర్విష్టి అయినా కైక భాదిస్తూ ఉన్నదేమో ?

ఈ ఆలోచనలు నా మనసులో తిరుగుతుండగా నేను ఇక్కడ నిలవలేకపోతున్నా . లక్ష్మణా!ఈ పరిస్థితులన్నీ చూస్తుంటే నీవు వెనువెంటనే బయలుదేరి అయోధ్యకు వెళ్లి ఆ వృద్ధులైన మన తల్లితండ్రులను జాగ్రత్తగా చూసుకొనుట మంచిదని నాకు అనిపిస్తోంది . కావున నీవు కష్ణమైనా ఆలోచించక బయలుదేరుము  . "అని పలికెను . అప్పుడు లక్ష్మణుడు "అన్నా !దశరథ మహారాజును జాగ్రత్తగా చూసుకొనుటకు ఆయన భార్యలు అయిన మన తల్లులు అప్రమత్తముగా వుంటారు . మన తల్లులను ఊరడించుటకు అంతః పురములో పెక్కు మంది మంచి మనసు కలవారు కలరు . కావున వారి గురించి వ్యాకుల పడవలసిన అవసరము లేదు . మిమ్ములను సీతామాతను ఒంటరిగా వదిలి అయోధ్యకు వెళ్ళలేను . కావున నాకు మీతో ఉండుటకు అనుమతిని ఇవ్వుము . "అని పలికెను . 

లక్ష్మణుడి మాటలకు ఊరడిల్లిన శ్రీరాముడు లక్ష్మణుడు తనతో అరణ్యవాసము చేయుటకు అనుమతిచ్చేను . రఘు వంశ వర్ధనులు ,మహా బలశాలురు అయిన రామలక్ష్మణులు ఆ నిర్జన ప్రదేశములో ఎత్తిభయము లేక పర్వత సానువులందు స్వేచ్ఛగా తిరిగాడు సింహములవలె సంచరించుచుండిరి . పిదప లక్ష్మణుడు ఏర్పరిచిన తృణ శయ్యపై సీతారాములు పరుండిరి . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ ఏబదిమూడవసర్గ సమాప్తము . 

              శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -ఏబదిరెండవసర్గ

                                      రామాయణము 

                                       అయోధ్యకాండ -ఏబదిరెండవసర్గ 

ప్రాతః కాలమున సీతారాములు నిద్రలేచేను . రాముడు లక్ష్మణుని పిలిచి గంగా నది దాటుటకు ఏర్పాట్లు చేయమని చెప్పెను . లక్ష్మణుడు చేప్పడముతో ఆ ఏర్పాట్లు అన్నీ గుహుడు చేసెను . శ్రీ రాముడు సుమంత్రుని ఇక అయోధ్యకు వెళ్ళమని చెప్పెను . ఆ మాటలు విన్న సుమంత్రుడు కన్నీరుమున్నీరయ్యేను . శ్రీ రామునీతో సుమంత్రుడు 

"స్వామీ !నేనును మీ వెంట అరణ్యములకు వచ్చెదను . మీకు ముందుగా రధము నడుపుతూ మీకు క్రూరజంతువుల నుండి హాని కలుగకుండా రక్షణ చేసెదను . దయచేసి కాదనకుము . మీరు లేను అయోధ్యలో బతుకలేను . జనులు అడిగే ప్రశ్నలకు సమాధానము చెప్పలేను . వారి బాధ చూడలేను . ఆ దుష్ట కైకేయి ముందు చేతులు కట్టుకుని ఆమె ఆజ్ఞలను నిర్వర్తించలేను . కావున నేను కూడా మీతో ఉండి వనవాస సమయములో అత్యంత జాగరూకుడనై మిమ్ము రక్షించుకుని సమయము అయిన పిమ్మట అయోధ్యకు చేరెదను "అని పలికెను . 

అపుడు రాముడు "సుమంత్రా !అయోధ్య మంత్రులందరిలో నీవు ఉత్తముడవు . సుమంత్రా !నిన్ను అయోధ్య కు పంపుటకు కల ముఖ్య కారణము . నీవు కాలి రధముతో అయోధ్య కు వెళ్తేనే కైకేయి నేను అరణ్యాలకు వెళ్లానని పూర్తిగా నమ్ముతుంది . దశరథ మహారాజు నేను దగ్గర లేకపోవడంతో ఆయన దుఃఖభారములో మునిగిపోయి వుండివుంటారు . నీవు అక్కడి పరిస్తుతులు అన్నీ క్షుణ్ణముగా తెలిసినవాడివి . నీవు ఆయనకు తోడుగా ఉంటే నాకు కొంత ధైర్యముగా ఉంటుంది "అని పలికెను . శ్రీ రాముని మాటలు విన్న సుమంత్రుడు కన్నీరు మున్నీరు అయ్యెను .  . శ్రీరాముడు గుహునితో "మా తండ్రి గారి ఆజ్ఞ ప్రకారము జటా ,వల్కల దారినై వనవాసము చేయవలెను . వల్కలములు అయోధ్యనుండి ధరించి వచ్చితిని . ఇప్పుడు జతలు ధరించుటకు మర్రి పాలు తెప్పింపుము "అని కోరగా గుహుడు అట్లే తెప్పించెను . వాటితో రామలక్ష్మణులు జటలు ధరించెను . అప్పుడు వారు చూచుటకు మునుల వలె చూడముచ్చటగా ఉండిరి . 

 గుహుడు నావను సిద్దము చేయగా సీతారామలక్ష్మణులు అందు ఎక్కెను . శ్రీరాముడు గుహునికి ,సుమంత్రునికి వెళ్ళుటకు అనుజ్ఞను ఇచ్చి నావలో ముందుకు సాగిపోయెను . సీతాదేవి గంగా మాటకు నమస్కరాము చేసి ప్రార్ధించెను . సీతారామలక్ష్మణులు గంగను దాటి అరణ్యము లో ప్రవేశించి నడువనారంభించిరి . వారు కనుమరుగయ్యేవరకు గుహుడు ,సుమంత్రుడు అలాగే నిలబడి చూస్తూ వారు సాంతం కనుమరుగయ్యాక భారంతో నిండిన గుండెలతో వెనుతిరిగెను . అరణ్యములో ముందు లక్ష్మణుడు మధ్యలో సీత వెనుక రాముడు నడుస్తూ ముందుకు సాగిరి . రామలక్ష్మణులు వనములలో నివసించు మునుల రక్షణార్ధము క్రూరమృగములను వేటాడెను . సాయంసమయములో కందమూలాదులను భుజించుటకు తెచ్చుకుని ,ఓ చెట్టు నీడకు చేరిరి . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ ఏబదిరెండవసర్గ సమాప్తము . 

                   శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు .