రామాయణము అయోధ్యకాండ -డెబ్బది తొమ్మిదవసర్గ

                                రామాయణము 

               అయోధ్యకాండ -డెబ్బది తొమ్మిదవసర్గ                         

దశరథ మహారాజు మరణించిన పదునాల్గవ రోజు ప్రభాత వేళ రాజాకార్యములను నిర్వహించునట్టి    మంత్రివర్యులు ఒక చోట సమావేశమై భరతునితో "  మహా యశస్వి అయిన ఓ రాకుమారా !మనకు  మహారాజు అయిన దశరథ మహారాజు తన జ్యేష్ఠ కుమారుడైన ,శ్రీరాముని ,బలశాలి అయిన లక్ష్మణుని అడవులకు పంపి ,తాను స్వర్గస్తుడాయెను . ఇప్పుడు ఈ రాజ్యమునకు రాజు ఎవ్వరు లేరు . కనుక ఈ రాజ్యాధికారమును మీరే శ్వీకరింపవలెను . మహారాజు స్వయముగా రామలక్ష్మణులను అరణ్యములకు పంపి రాజ్యాధికారమును నీకు ఏర్పాటు చేసెను . కనుక నీవు రాజు అగుట న్యాయసమ్మతమే . కావున వెంటనే పట్టాభిషిక్తుడవయి మమ్ము ,ఈ రాజ్య ప్రజలను రక్షింపుము . " అని పలికెను . 

వారి మాటలకు భరతుడు "జ్యేష్ఠుడకు రాజ్యము అప్పగించుట పరంపరగా వచ్చుచున్న ఆచారము . కనుక అనుభవజ్ఞులు ,పెద్దలు అయిన మీరు ఇటుల మాట్లాడుట ఏమాత్రము తగదు . మా సోదరులలో పెద్దవాడైన శ్రీరామునికే రాజ్యమును అప్పగించెదను . ఆయనకు మారుగా నేను వనవాసము చేసెదను . చతురంగ బలముతో కూడిన సేనను సిద్దపరుచుము . నేను ఈ క్షణమే బయలుదేరి వెళ్లి ,మా అన్నను తీసుకువచ్చెదను . పట్టాభిషేకమునకు కావలిసిన సమస్త వస్తువులను తీసుకువెళ్లి అక్కడనే రామునికి పట్టాభిషేకము చేసి ఆయనను రాజుగా తీసుకువచ్చెదను . 

ఈ కైకేయి పేరుకు మాత్రమే నా తల్లి ఈమెలో మాతృ భావము ఏమాత్రము లేదు . ఈమె కోరికను నేను నెరవేరనివ్వను . ఈ రాజ్యమునకు శ్రీరాముడే రాజు కాగలడు . నేను మాత్రము కారడవులలో నివసించెదను . శిల్పులు ముందుగా వెళ్లి ఎగుడుదిగుడుగా వుండు బాటలు సరిచేయవలెను . అడవుల బాటలు బాగుగా ఎరిగిన వారు మనకు రక్షణగా మనతో వత్తురు "అని పలికెను . 

 భరతుడి మాటలు విని ఆ ముని శ్రేష్ఠులు అందరూ మిక్కిలి సంతోషించిరి . వారి కనుల వెంట ఆనంద భాష్పములు రాలినవి . వారి మదిలోని దుఃఖము పటాపంచలయ్యెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ డెబ్బది తొమ్మిదవసర్గ సమాప్తము . 

           శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

            

రామాయణము అయోధ్యకాండ -డెబ్బది ఎనిమిదవసర్గ

                                            రామాయణము 

                                  అయోధ్యకాండ -డెబ్బది ఎనిమిదవసర్గ 

దశరథ మహారాజు అంత్యక్రియలు ఆచరించిన పిమ్మట భరతుడు ఆ దుఃఖము నుండి తేరుకొనలేదు . అట్టి స్థితిలో లక్ష్మణుని తమ్ముడైన శత్రుఘ్నుడు "అన్నా !సకల ప్రాణుల ఆపదలను తొలగించి ,వారిని కాపాడు సమర్ధుడు శ్రీరాముడు . అట్టి మహా మాహాసత్వసంపన్నుడైన శ్రీరాముని ఒక అబల అడవులకు పంపినే . నిజముగా ఇది మిగుల బాధాకరం . బలశాలి ,పరాక్రమ సంపన్నుడగు లక్ష్మణుడు ఎదుటే ఉండి ,తండ్రిని ఎదురించి అయినను శ్రీరామునికి తటస్తించిన  ఈ సంకట స్థితిని ఎందుకు తొలగింపలేదు ?ఇది నాకు ఆశ్చర్యము కలిగించుచున్నది . "అని భరతుడితో పలికెను . 

లక్ష్మణుని తమ్ముడైన శత్రుఘ్నుడు రోషముతో ఇట్లు పలుకుచుండగా ,ఇంతలో ఒంటి నిండా నగలు ధరించి గూని మంధర అచటికి వచ్చి వాకిలి ఎదుట నిలబడి ఉండెను . అచట కల ద్వారపాలకులు దానిని తెచ్చి శత్రుఘ్నునితో "అయ్యా !దీని కారణముగనే శ్రీరాముడు అరణ్యములకు వెళ్లెను . దశరథ మహారాజు మరణించెను . దీనిని మీ ఇష్టమొచ్చినట్టు చేయుడు . "అని పలికిరి . 

అప్పుడు శత్రుఘ్నుడు "ఈమె అందరికి తీరని దుఃఖము తెచ్చిపెట్టింది . దీనిని శిక్షించవలిసిందే "అని పలుకుతూ ఆ కుబ్జను  గట్టిగా పట్టుకొనెను . అప్పుడు అచట ఉన్న కైకేయి దాసీ జనమంతా భయముతో పరుగులు తీసిరి . వారిలో వారు "భరతుడు మనలను కూడా  చంపివేయునేమో , కౌసల్యా మాతను శరణు వేడెదము . ఆవిడ తప్ప మనలను ఎవ్వరు కాపాడలేరు "అని భయముతో అనుకోసాగిరి . 

శత్రు భయంకరుడైన శత్రుఘ్నుడు ఆ గూని మందరను ఈడ్చుతూ తీసుకువచ్చెను . ఆమె ఆర్తనాదములు విని కైకేయి ఆమెను రక్షించుటకు పరుగుపరుగున వచ్చెను శత్రుఘ్నుడు ఆమెను తన కఠిన మాటలతో బాధించెను . అప్పుడు కైకేయి దారి నుండి తొలగిపోయెను . తనను శరణు వేడిన మందరను వదిలేయమని భరతుడు చెప్పెను . తిరిగి "స్త్రీ హత్య చేసిన యెడల శ్రీరాముడు మనలను కోపించును కావున దానిని వదిలివేయుము "అని పలికెను . 

భరతుడి మాటలు విని శత్రుఘ్నుడు మందరను విడిచిపెట్టెను . కైకేయి దానిని ఓదార్చెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ డెబ్బది ఎనిమిదవసర్గ సమాప్తము . 

             శశి , 

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ-డెబ్బది ఏడవసర్గ

                                             రామాయణము 

                                    అయోధ్యకాండ-డెబ్బది ఏడవసర్గ 

పది దినములు గడిచిన పిమ్మట పదునొకండవ దినమున శుచియై శుద్ధి ,ఫుణ్యావచనాది కార్యక్రమములను ఆచరించెను . పన్నెండోవదినమున షోడసము ,సపండీకరణము మొదలగు శ్రార్ధ కర్మలను అతడు నిర్వహించెను . పిమ్మట భరతుడు బ్రాహ్మణులకు ,బంగారము ,రత్నములు ,ధనము మొదలగు వాటిని దానము చేసెను . సమృద్ధిగా అన్నదానము చేసెను . ఆ రాజకుమారుడు మహారాజుకి ఉత్తమగతులు లభించుటకు విప్రోత్తములకు ఇంకనూ మిక్కిలి తెల్లని ఉన్ని శాలువాలు ,వేలకొలది గోవులు ,దాస దాసీ జనములను ,వస్తు సమూహములను ,అందమైన గృహములను దానము చేసెను . 

పిమ్మట పదమూడవ దినము ప్రాతః కాలమున భరతుడు విలపించుచు అస్తి సంచయనార్ధము స్మశానమునకు వెళ్లెను . అచట చితా భస్మము ,ఎముకలు చెల్లాచెదురుగా ఉండెను . అది చూచి కన్నీటి ప్రవాహమును ఆపుకోలేక ఏడవసాగెను . శత్రుఘ్నుడు సైతము ఎక్కీఎక్కి ఏడవసాగెను . వారిరువురు పూర్వము తండ్రి వారితో వున్న సందర్భములను తలచుకుని ఏడవసాగెను 

"తినఁడ్రీ భోజన సమయముల నందు నీవు మాకు కొసరికొసరి తినిపించెడివాడవు . పానీయములు తాగించెడివాడవు . మాకు నచ్చెడి వస్త్రములను మమ్ము అడిగి తెలుసుకుని మాచేత ధరింపచేసేవాడవు . ఇప్పుడు మమ్ము ఆవిధముగా ఎవరు చూచెదరు . మా కిపుడు అంత గారాబముతో ఎవరు విచారణ చేయుదురు . "అంటూ పలుపాలు విధములుగా తలుచుకుని మిక్కిలి శోకముతో ఎడ్వాసాగిరి . అప్పుడు సుమంత్రుడు శత్రుఘ్నుడిని లేపి వారిరువురికి జననమరణములు అనివార్యమని బోధించెను . అప్పుడు వారు కన్నులు తుడుచుకుని బాధను దిగమింగుతూ లేచి నిలబడిరి . అపుడు వారిరువురిని మంత్రులు ఇంకను మిగిలి వున్న అస్తి సంచయాది కార్యములు నిర్వహించుటకై తొందరపెట్టసాగిరి . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ డెబ్బది ఏడవసర్గ సమాప్తము . 

            శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -డెబ్బది ఆరవసర్గ

                                    రామాయణము 

                                   అయోధ్యకాండ -డెబ్బది ఆరవసర్గ 

కైకేయి సుతుడగు భరతుడు శోకముతో కుమిలిపోవుచుండగా ,వశిష్ఠమహర్షి " రాకుమారా!ఇది శోకింపవలసిన సమయము కాదు . శోకింపవలదు . మహారాజునకు ఉత్తమగతులు కలుగుటకై అంత్యక్రియలు జరపవలసిన సమయమిది . కర్తవ్యమునకు సిద్దపడుము . "అని పలుకగా భరతుడు మనస్సుని కుదుటపరుచుకుని తండ్రి అంత్యక్రియలకు ఏర్పాట్లు చేయించెను . దశరధుని దేహమును తైల ద్రోణిలోనుండి వెలుపలికి తీసిరి . చాలా కాలము తైల ద్రోణిలో ఉండుటచే ముఖము పాలిపోయెను . కానీ అవయవములు శిదిలము కాకుండుటచే చూచుడు వారికి రాజు నిద్రించునట్లు కనపడుచుండెను . 

విధ్యుక్తముగా చేయవలసిన పనులన్నీ పూర్తిచేసిరి . భరతుడు ,రాణులు ,మిగిలిన స్త్రీల ఆక్రన్దలతో ఆ భవనము మారుమ్రోగిపోయెను . రాజలాంఛనాలతో దశరధుని దేహముని స్మశానమునకు చేర్చిరి . కౌసల్య ,సుమిత్ర ,కైకేయి మొదలగు రాణులు వారి వారి అర్హతను బట్టీ అచటకు చేరిరి . భరతుడు విధ్యుక్తముగా దహన సంస్కారములు చేసెను . రాణులు సవ్యాపసవ్యముగా ప్రదక్షణలు చేసిరి . ఆ సమయమున దీనంగా ఏడ్చుచుచున్న స్త్రీల ఆర్తనాదములతో ఆ ప్రదేశము మారుమ్రోగేను . శోకవికలులై తమ వాహనములలో సరయు నదీ తీరమునకు చేరెను . అచట ఆ రాజపత్నులు ,మంత్రులు ,పురోహితులు ,భరతుడు మొదలగు వారందరు నదీ జలములతో తర్పణములు విడిచిరి . పిమ్మట అందరూ కన్నీరు కార్చుచు నగరమున ప్రేవిశించిరి . పది దినముల వరకు నిత్యము నేలపై శయనించుచు దుఃఖమును ద్రిగమింగుచు అంత్యక్రియలను నెఱిపిరి . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ డెబ్బది ఆరవసర్గ సమప్తము . 

                  శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు .    

రామాయణము అయోధ్యకాండ --డెబ్బది అయిదవసర్గ

                                          రామాయణము 

                              అయోధ్యకాండ --డెబ్బది అయిదవసర్గ 

భరతుని రాకను గురించి తెలుసుకున్న సుమంత్రుడు మొదలగు  మంత్రులు కైకేయి భవనమునకు వచ్చిరి . స్పృహ తప్పి పడిపోయి వున్నా భరతుడు కొద్దిసేపటికి మేల్కొని "మంత్రులారా !నేను ఎన్నడూ ఈ రాజ్యాధికారమును కాంక్షించలేదు . దానిని గూర్చి తల్లితో ఆలోచన చేసి ఎరుగను . శ్రీరాముని వనవాసము మున్నగు విషయములేవి నేను ఎరుగను ఏలననగా నేను ఇక్కడ లేను మా తాతగారి ఇంట ఉంటిని . "అని ఏడుస్తూ గగ్గోలు పెట్టెను . 

పిమ్మట భరతుడు కౌశల్యాదేవి భవనమునకు బయలుదేరెను . అక్కడ కౌశల్యాదేవి మాసిన వస్త్రములతో ,తనువు కృశించి దుఃఖిస్తూ ఉండెను . భరతుడు శత్రుఘ్నుడు దూరము నుండే కౌశల్యను చూసి వారు కౌగలించుకుని ఏడ్చిరి .అప్పుడు కౌశల్యా మాత "నాయనా !భరతా !మీ తల్లి కైక వరముల పేరుతొ  శ్రీరాముని వనవాసములకు పంపినది . ఆ బాధతో దశరథ మహారాజు మరణించెను . వీటి వల్ల ఆమె ఏమి బాగుకున్నదో తెలియదు మీ అమ్మ నన్ను కూడా అడవులకు పంపితే బాగుండును . అటుల జరగనిచో నేనే ఆత్మాహుతి చేసుకొనెదను . మీ తల్లి దయ వలన నీకు ఈ రాజ్యలక్ష్మి ప్రాప్టించినది . "అని పలికెను . 

ఆమె మాటలు విన్న భరతుడు కౌశల్యాదేవి పాదములపై పడి ఏడ్చుచు "మాతా !అన్న రాముడనిన నాకును అమితమైన ప్రేమ ఈ రాజ్యమును నేను కలలో కూడా ఆశించలేదు . ఈ జరిగిన పరిణామములు ఏవి నాకు తెలియదు నన్ను నమ్ము "అని పలు రకములుగా వాగ్ధానములు చేస్తూ ఏడ్చెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ డెబ్బది అయిదవసర్గ సమాప్తము . 

                శశి ,

ఎం . ఏ ,(తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -డబ్బదినాలుగవసర్గ

                                 రామాయణము 

                           అయోధ్యకాండ -డబ్బదినాలుగవసర్గ 

భరతుడు ఆ విధముగా తన తల్లిని నిందించిన పిమ్మట మిక్కిలి క్రుద్ధుడై ఆమెతో మఱల ఇలా అనెను . "క్రూరురాలా !దుర్మార్గురాలా !నీవు ధర్మభ్రష్టురాలవు . కావున ఈ రాజ్యము నుండి వెళ్లిపొమ్ము . మహారాజు మరణించినందుకు ఏడవకుము . నేను మరణించినట్టు భావించి జీవితాంతము ఏడువుము . నీ కారణముగానే మహారాజు మృత్యు ముఖమును చేరినాడు . నీవలనే శ్రీరాముడు అడవులకు వెళ్ళినాడు . నీ కారణముగనే నేను అపకీర్తి పాలయ్యాను . నీవు నాకు తల్లి రూపమున వున్న శత్రువువు . పతి హత్యకు పాల్పడినావు . కనుక నీతో నేను ఇక మాట్లాడను . 

మహాబలశాలి అయిన శ్రీరాముని ఇచటకు రప్పించి ఆయనకు మారుగా నేను దండకారణ్యములకు వెళ్లెదను . ఆప్తులు ,జెనులు అందరూ దీన వదనములతో ఏడ్చుచు ,నన్ను చూచుచుండగా నేను ఈ పాపభారమును మోయలేను . శ్రీరాముడు వచ్చి రాజ్యము చేపట్టినప్పుడు కానీ నాకు ఈ కళంకము తొలగదు "అంటూ ఏడుస్తూ భరతుడు కిందపడిపోయెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ డెబ్బదినాలుగవసర్గసమాప్తము . 

                     శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు . 

 

రామాయణము అయోధ్యకాండ -డెబ్బదిమూడవసర్గ

                                            రామాయణము 

                                          అయోధ్యకాండ -డెబ్బదిమూడవసర్గ 

జరిగిన విషయము అంతా తెలుసుకున్న భరతుడు మిక్కిలి దుఃఖముతో "నేను తండ్రిని కోల్పోయి ,తండ్రితో సమానుడైన అన్న అగు శ్రీరామునికి దూరమై దుఃఖ సాగరంలో మునిగిపోయి వున్నాను . నాకు ఈ రాజ్యముతో పనిలేదు . ఈ వంశము సుఖములను శాశ్వతముగా నేలపాలుచేసితివి . పాపాత్మురాలా !మా తండ్రిని మృత్యుకౌగిట చేర్చిన పుణ్యము నీదే . కౌశల్యాదేవి నిన్ను తన సోదరి వలె చూచుకుంటున్నది . అటువంటి ఆమె కుమారుని వనములకు పంపావు . ఆమె నీకు చేసిన ద్రోహమేమి ?మహారాజుసైతము మరణించెను . ఇప్పుడైనను నీకు ఏమాత్రము విచారము కలుగుటలేదా ?

సత్పురుషుడైన శ్రీరాముని అడవులకు పంపి ఏమి బాగుకుంటివి . దశరథ మహారాజు ఈ రాజ్యమును సుభిక్షంగా పరిపాలించెడివాడు . ఆయనకు ఏదేని అవసరము వచ్చినను శ్రీరామునే ఆశ్రయించెడివాడు . అట్టి శ్రీరాముడు ఇచటలేడు . అల్పుడనైన నేను ఈ సమస్త రాజ్యభాద్యతలను ఎలా మోయగలను ?అది నాకు అసాధ్యమైనది . అయినను నాకు ఈ రాజ్యము మీద వాంఛ ఏ మాత్రము లేదు నీవు రామునికి అపకారము చేసిన కారణముగా నేను నిన్ను సైతము పరిత్యజించెదను . ఇక ఈ రాజ్యము ఎంత ?

ఇక్ష్వాకు ప్రభులు ఎల్లప్పుడూ జ్యేష్ఠ కుమారునికి పట్టాభిషేకము చేయుదురు . చిన్నలైన తమ్ములు అన్నాను అనుసరించెదరు . ఇది ఇక్ష్వాకు ధర్మము . దానిని తప్పు పట్టించితివి . అన్న తదుపరి తండ్రి వంటి వాడు . ఆయనను అర్ధించి పాదములపైన పడి ఆయనను తీసుకువచ్చి సింహాసనంపై కూర్చొండబెట్టెదను . పిదప నేను ఆయనకు దాసుడను అవుదును . ఇదే నా నిర్ణయము "అని పలికి పర్వత గుహలోని సింహము వలె గర్జించెను . 

రామాయణము అయోధ్యకాండ డెబ్బదిమూడవసర్గ సమాప్తము . 

                 శశి ,

ఎం . ఏ (తెలుగు ),తెలుగు పండితులు .